Van één programma naar landelijke dekking
YAR Vlaanderen startte in 2007 met coaching voor jongeren tussen vijftien en achttien jaar met een MOF-profiel: als misdaad omschreven feit. Het programma rustte op twee pijlers: persoonlijke ontwikkeling en uitbreiding van het netwerk rond de jongere. In 2013 kwam daar YAR Wonen bij voor jongeren die noodgedwongen alleen moeten gaan wonen. Een derde pijler werd toegevoegd: praktische ondersteuning.
Vandaag is YAR Vlaanderen actief in Antwerpen, Limburg, Vlaams-Brabant & Brussel, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. De organisatie telt 21 professionele en ongeveer 430 vrijwillige medewerkers die de missie dagelijks waarmaken. Partners uit het bedrijfsleven en andere instellingen dragen bij via logistieke steun, financiering of corporate volunteering.
De programma’s zijn bewust community-based: een individu maakt altijd deel uit van een gemeenschap. Daarom steunt de werking zowel op vaste als vrijwillige medewerkers én partners uit het bedrijfsleven.
Vier hoekstenen als fundament
De missie van YAR Vlaanderen: jongeren laten ervaren dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor hun keuzes, en dat bewuste keuzes maken de eerste stap is om hun leven of woonsituatie in handen te nemen.
Beide programma’s hebben hun eigen methodiek, maar delen vier hoekstenen: keuze, engagement, mogelijkheid en verantwoordelijkheid. Deze vormen de basis van de programma’s en onderstutten alles wat YAR doet – als fundamenten die de draagkracht van een huis vergroten.
Kenmerkend is ook de positieve insteek, gelijkwaardigheid en inclusieve benadering waarbij jongeren vanuit eigen kracht eigenaar kunnen worden van hun levenspad.
Wetenschappelijk bewijs voor effectiviteit
De doeltreffendheid van die bijzondere aanpak is nu ook wetenschappelijk aangetoond. YAR Vlaanderen investeert continu in professionalisering en liet de effectiviteit van beide programma’s meerjarig onderzoeken door dr. Evi Verdonck van UCLL Research & Expertise. Het gaat om een breed onderzoek dat via gevalideerde instrumenten peilt naar de impact op verschillende leefdomeinen.
Resultaten die boekdelen spreken
Jongeren die het moeilijkst starten, groeien het sterkst: zij voelen na het programma meer dan dubbel zoveel grip op hun leven (een stijging van 121%). Hun toekomstoptimisme stijgt met 66% in YAR Coaching en 84% in YAR Wonen.
Deelnemers stellen bij de start van het programma een aantal persoonlijke doelen. De meesten halen die ook: 88% van de geformuleerde doelen in YAR Coaching en 90% in YAR Wonen werden tegen het einde van het programma bereikt.
Ook concrete gedragsveranderingen zijn meetbaar. In YAR Coaching verdubbelde het aantal jongeren zonder schoolverzuim van 24% naar 48%. Het aantal jongeren betrokken bij vandalisme daalde van 50% naar 24%, bij slagen en verwondingen van 40% naar 15%.
Jongeren met veel psychische klachten zagen hun scores dalen met 25% in YAR Coaching en 34% in YAR Wonen. Bij jongeren die bij de start van het programma vaak slachtoffer waren van fysieke agressie thuis, meldde 82% vooruitgang in YAR Coaching en 90% in YAR Wonen.
De belangrijkste missie van YAR Wonen is jongeren ondersteunen naar zelfstandigheid. Het programma slaagt daar ook in: het aandeel jongeren dat alleen woont steeg van 21% bij de start naar 67% op het einde van het programma.
Deelnemende jongeren hebben intensief contact met hun vrijwillige coach. 92% van de jongeren in YAR Coaching voelt zich geaccepteerd door hun coach, ongeacht achtergrond of verleden. 95% kreeg een luisterend oor wanneer nodig. Bij jongeren in YAR Wonen is dit respectievelijk 91% en 86%.
Vrijwilligers groeien mee
Een tweede onderzoek door Prof. Dr. Peggy De Prins (AMS) toonde aan dat ook vrijwillige coaches baat hebben bij hun engagement. Meer dan 80% voelt zich zekerder om als coach aan de slag te gaan, met een sterke groei in actief luisteren.
Een op de vijf vrijwilligers kreeg via hun werkgever de kans om bij YAR aan de slag te gaan. Werkgevers zien steeds vaker de waarde in van vrijwilligerswerk voor persoonlijke groei. Het blijkt een ideale mix van maatschappelijke verantwoordelijkheid en competentieversterking.
Lessen voor de sector
Voor YAR Vlaanderen bevestigen de onderzoeksresultaten wat de organisatie al ervaarde in de praktijk. Maar de studies bieden meer: ze tonen wat werkt en voor wie, welke competenties vrijwilligers ontwikkelen, en hoe de organisatie nog meer kan betekenen.
Effectmeting als kwaliteitsinstrument biedt niet alleen verantwoording van middelen, maar helpt ook de kwaliteit van jeugdhulp verbeteren. Het onderzoek draagt bij aan onderbouwing van de werking van YAR Vlaanderen, en verschaft inzichten waar de Vlaamse jeugdhulp mee gebaat is.
Tegelijk is er ruimte voor verbetering. Het rapport bevat aanbevelingen voor YAR en het beleid: structurele middelen voor effectmeting, inbedding in de reguliere werking en samenwerking tussen organisaties om best practices te delen.
YAR Vlaanderen blijft kiezen voor meten, leren, verdiepen en verbeteren. Altijd trouw aan de missie om jongeren te versterken in hun keuzes, kracht en koers.
Koen Froberg, directeur YAR Vlaanderen
